بنگر، فرات خون است

معرفی کوتاه

بنگر، فرات خون است

«بنگر فرات خون است» آخرین رمان یاشار کمال نویسنده شهیر ترکیه است. این کتاب نخستین کتاب از سه‌گانه جدید این نویسنده ترک تحت عنوان «قصه جزیره» است که می‌توان هر جلد آن را مستقل از دو جلد دیگر خواند. داستان این کتاب فضایی روستایی دارد که وقایع آن در قرن گذشته و زمان جنگ‌های ترک‌ها و یونانی‌ها می‌گذرد. یاشار کمال نویسنده‌ای است که فضای داستان‌هایش اکثراً در روستاهای کشورش رخ می‌دهد اما روستایی‌نویسی او برای خواننده کتاب از هر ملیتی که باشد قابل درک است. او در این داستان نگاهی رئالیستی به قصه دارد اما دلیلی نشده که به سراغ مکتب‌های دیگر نرود. مترجم کتاب “علیرضا سیف‌الدینی” پیش از این در کارنامه خود ترجمه دو رمان دیگر از نویسندگان ترکیه را دارد: “زخمی” نوشته اردال و “عشق روزهای بلوا” نوشته احمد آلتان.

درباره نویسنده کتاب بنگر، فرات خون است

یاشار کمال (۱۹۲۳–۲۰۱۵) با نام اصلی «کمال صادق گوگجه‌ای»، از برجسته‌ترین رمان‌نویسان و داستان‌نویسان ترکیه بود که اصالتاً کُرد بود و همواره از حقوق کردهای ترکیه دفاع می‌کرد. پدرش اهل منطقهٔ ارجیش در اطراف دریاچهٔ وان بود و در جریان جنگ جهانی اول به چوکورووا مهاجرت کرد. یاشار در چهارسالگی شاهد قتل پدرش در مسجد روستا بود؛ حادثه‌ای که باعث لکنت زبان او تا دوازده‌سالگی شد و زندگی‌اش را عمیقاً تحت تأثیر قرار داد.

پس از مرگ پدر، خانواده از مرفه‌ترین اهالی ده به فقر کشیده شد و یاشار ناچار شد از هشت‌سالگی کار کند؛ از کارگری در کارخانه‌های گونی‌بافی تا میرزایی و کار در مزارع و شالیزارها. این کارها مانع ادامهٔ تحصیل او شد، اما در همین سال‌ها به موسیقی و شعر علاقه‌مند شد. مادرش با نوازندگی او مخالف بود و سازهایش را می‌شکست یا می‌سوزاند، اما دلبستگی او به اشعار عاشیق‌های محلی روزبه‌روز عمیق‌تر شد و بعدها به گردآوری فرهنگ عامه پرداخت.

نخستین شعرش در ۱۹۳۹ و نخستین مجموعه‌اشعارش «مرثیه‌ها» در ۱۹۴۳ در آدانا چاپ شد. اولین داستانش «داستان کثیف» را در ۱۹۴۷ در دوران سربازی نوشت و رمان‌های اولیه‌اش را به‌سبب نارضایتی از بین برد. پس از سربازی به استانبول رفت و مدتی در ادارهٔ کار کار کرد، سپس به روستای قدیرلی بازگشت و با عرض‌حال‌نویسی زندگی کرد؛ در همین دوره کتاب «ساری سیچاک» (گرمای زرد) را نوشت.

یاشار کمال در ۱۹۷۳ نامزد جایزهٔ نوبل ادبیات شد و در ۱۹۹۷ جایزهٔ صلح و حقوق بشر ناشران آلمانی را دریافت کرد. در ۲۰۰۸ جایزهٔ بزرگ ریاست‌جمهوری ترکیه و در ۲۰۱۱ نشان افسران بزرگ لژیون دونور فرانسه به او اهدا شد. از مهم‌ترین آثارش می‌توان به «اینجه ممد»، «زمین آهن است»، «آسمان مس»، «پنجاه روز در جنگل‌های شعله‌ور»، «افسانهٔ کوه آغری» و «سراسر این دیار» اشاره کرد. او در فوریهٔ ۲۰۱۵ درگذشت.